KADI MUHAMMED ATABEK OĞLU MUHAMMED FĀZILBEK, 1879 yılında Endican’da doğmuştur. Babası Kadı Muhammed Atabek, eğitimli, aydın ve zengin bir kütüphaneye sahip bir bilim insanıdır. Medrese eğitiminin yanı sıra Rus mektebinde de okuyan Muhammed Fāzılbek; Arapça, Farsça ve Osmanlı Türkçesi bilen, ressamlık, fotoğrafçılık ve hattatlık alanlarında benzersiz işler yapan, döneminin gerçek anlamda çok yönlü ve aydın bir bilim insanıdır. Doğu ve Orta Asya tarihi üzerine Rusça kaynakları ve köklü eserleri inceleyerek tarih araştırmalarında derinleşmiştir. Mesleki kariyeri boyunca Endican bölgesi Türk Rosta gazetesinin yazı işleri bürosu müdürlüğünü yürütmüş ve yerel medyaya aktif olarak içerik sağlamıştır. 1923 yılında K. Timiryazev Ziraat Akademisi’nde eğitim görmüş, mezuniyetinin ardından bu alanda kitap ve makaleler kaleme almıştır. Tarihçiliğinin ve çocukluk anılarının bir mahsulü olarak, 1898 ayaklanmasını konu edinen Dükçi İşan’ın Hikayesi adlı eseri 1927 yılında Özbekçe Arap alfabesiyle yayımlanmıştır. General Aleksandr İvanoviç Gippius’un isteği üzerine kaleme aldığı en önemli eseri Mükemmel Târih-i Fergâna, Hokand Hanlığı’nın kuruluşundan yıkılışına kadarki dönemi (1560-1860) devlet büyükleri, alimler ve dönemin şaşırtıcı olayları üzerinden akıcı bir üslupla aktaran kıymetli bir kaynaktır. Çok yönlü kişiliğiyle Türkistan kültür ve bilim hayatına önemli katkılar sunan Muhammed Fāzılbek, 1936 yılında vefat etmiştir.
