AHMET REFİK ALTINAY (1880-1937)

1880 yılında İstanbul’da doğmuş; askerî disiplin ile edebî üslubu sentezleyerek Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sürecinde toplumsal hafızanın inşasında köprü görevi görmüş müstesna bir tarihçidir.

Eğitimini Kuleli Askerî İdadisi ve Harbiye Mektebi’nde tamamlayan Altınay, bir süre askerî okullarda coğrafya ve tarih öğretmenliği yapmıştır. 1907 yılında yüzbaşılığa terfi etmiş, ancak Balkan Savaşları sırasında yaşadığı sağlık sorunları (özellikle gözlerindeki rahatsızlık) nedeniyle 1913 yılında malulen emekli olmuştur. Bu tarihten sonra tüm enerjisini tarih araştırmalarına ve yazarlığa adamıştır.

Türk tarih yazıcılığında "tarihi sevdiren adam" olarak tanınır. Onu döneminin popüler yazarlarından ayıran en temel özellik, anlatılarını birinci el kaynaklara ve Osmanlı arşiv belgelerine dayandırmasıdır.

1918 yılında Darülfünun’da başlayan akademik kariyerinde Türkiye tarihi müderrisliğine kadar yükselmiş, ayrıca Tarih-i Osmanî Encümeni’nde başkanlık görevini yürütmüştür. Ancak 1933 Üniversite Reformu ile akademik kadroların tasfiyesi sırasında görevinden uzaklaştırılmış; hayatının son dönemini maddî ve manevî zorluklar içinde geçirmiştir.

Bazı çevrelerce tarihi "basitleştirdiği" gerekçesiyle eleştirilse de modern tarihçiliğin duayeni Halil İnalcık tarafından Osmanlı tarihçiliğinin büyük öncülerinden biri olarak kabul edilmiştir. Ahmet Refik Altınay, 10 Ekim 1937’de zatürre nedeniyle vefat etmiştir.